Дар рӯзҳои ахир, наворҳое дар фазои маҷозӣ нашр шуд, ки дар он гӯё ходимони полис ҷисман як духтари ҷавонро тафтиш мекарданд. Ин видео бо суръат дар шабакаҳои муқобили режим ва каналҳои зиддиҳукуматии Эрон нашр шуд ва мавҷи эҳсосот ва ҳукмҳои ҳаяҷониро ба вуҷуд овард.

Тафтишоти техникӣ нишон дод, ки ин видео ҳақиқӣ нест ва бо истифода аз технологияҳои зеҳни сунъӣ ва омезиши чуқур сохта шудааст. Ин ҳодиса фақат шуҳрат нест, балки намунаи рӯшан аз амалиёти равонӣ дар замони зеҳни сунъӣ мебошад.

Ҷангҳои муосир бо тир оғоз намешаванд. Онҳо бо ҳикоя, тасвир ва эҳсосот оғоз мешаванд. Душманон дар майдони ВАО кӯшиш мекунанд, ки зеҳни тамошобинро ҳадаф қарор диҳанд ва эътимоди иҷтимоиро аз ботин хароб содзанд.

Дар лоиҳаи нав, расонаҳои муқобил бо истифода аз тасвирҳои сохта, аммо боваринок талош намуданд, ки чеҳраи неруҳои полисро латмадор кунанд ва ҳисси  бепарвоӣ нисбат ба қонун ва ҷомеаро паҳн кунанд. Ин раванд яке аз намунаҳои ошкори ҷанги шинохтиро нишон медиҳад. Ин ҷангест, ки мақсади ниҳоияш ноустувории равонӣ ва заиф намудани муттаҳидони иҷтимоӣ мебошад.

Чанд усули маъруф дар ин навъи амалиётҳо чунин мебошанд:

Воқеиятсозии ҳадафманд. Тавлид намудани мундариҷае, ки дар зоҳир воқеӣ менамояд, вале барои таҳриф намудани афкор омода шудааст.

Бомбаборони иттилоотӣ. Такрори пайвастаи як видео ё тасвир аз ҷониби шабакаи суратҳисобҳои ҳамоҳангшуда барои ворид намудани ҳисси воқеӣ ва дуруст будан.

Тағйири чаҳорчӯба. Сохтани ҳикояҳо, ки ҳатто баъд аз инкор ҳам таъсири равониашон дар зеҳни тамошобин боқӣ мемонад.

Латма задани ниҳодҳои эътимодсоз. Ҳадаф қарор додани полис, расонаҳои расмӣ ва дигар ниҳодҳои давлатӣ барои офаридани фарқ миёни мардум ва сохторҳои боэътимод.

Зеҳни сунъӣ аз абзори тараққӣ то силоҳи равонӣ. Дар гузашта сохтани видео бо имкониятҳои мураккаб ниёз буд, вале имрӯз бо пайдоиши абзорҳое чун Midjourney, Runway, Sora ва Pika ҳар корбар метавонад фақат бо чанд фармон тасвир тавлид кунад, ки аз воқеият фарқ карданаш душвор мебошад.

Технологияҳои дипфейк ба воситаи шабакаҳои нейронӣ, чеҳра ва ҳаракатҳои одамонро бозсозӣ мекунад ва метавонад саҳнаи пурра сохтакоришударо ба таври хос нишон диҳад, ки ҳатто мутахассисон дар назари аввал фирефта мешаванд.

Ин инқилоби технологӣ ҳарчанд дар соҳаҳое, ба мисли таълим, фароғат ё маркетинг коромад дорад, дар мадори расонаӣ ба абзоре барои ҷанги равонӣ табдил ёфтааст. Дар ин ҷанг дигар иттилоот силоҳ аст ва эҳсосоти мардум майдони мубориза.

Қувваи эҳсосот дар амалиётҳои расонаӣ

Дар амалиётҳои расонаӣ ҳадафи аслӣ ба барангезондани эҳсосот аст, на мақсади қаноатмандии мантиқӣ. Видеоҳои сохта воқеан барномаҷунбонанд, то дар бинанда ғазаб, ҳамдардӣ ва нафрат эҷод намоянд.

Дар илми иртибот ин падидаро “таъсири нахустини тасвир” меноманд. Диди нахуст аз як тасвир дар зеҳн боқӣ мемонад, ҳатто агар баъдан муқобилашон исбот шавад.

Аз ҳамин рӯ, радияҳои дершуда ё таҳлили мантиқӣ, ҳарчанд зарур мебошад, наметавонанд фақат таъсири эҳсоси аввалиро бекор кунанд. Ягона роҳи муассир барои муқобила ин аст, ки дониши расонаӣ афзуда ва қудрати тафаккури танқид дар ҷомеа тақвият ёбад.

Дар рӯ ба рӯ бо мундариҷаи тасвирӣ дар фазои маҷозӣ, корбарон метавонанд бо чанд нишони одӣ таҳияи мундариҷаро то дараҷаи зиёд мушаххас кунанд.

Ҳаракати лабу чеҳра: нобаробарӣ миёни ҳаракати лаб ва садо ё ҳаракати ғайритабиӣ дар чашму чеҳра метавонад нишони дастакорӣ бошад.

Нур ва сояҳои норавоӣ: Манбаи сояҳо аксаран бо муҳит ҳамоҳанг нестанд.

Ҷузъиёти аҷиб. Дар тасвирҳои сохтаи дастҳо, ангуштон ё ашёҳои пасзамина ба чашм мехӯранд.

Манбаи нашр. Санҷед, ки видео аз куҷо ва аз ҷониби кӣ нашр шудааст. Манбаъҳои номуътамад одатан нахустин нашркунандагони мундариҷа мебошанд.

Вокуниши эҳсосии шадид. Ҳар мундариҷае, ки фавран ғазаб ё шокии шуморо бедор кунад, ниёзманд ба тафтишоти бештар мебошад.

Абзорҳои санҷиши ростӣ аз аз Google Lens, TinEye ё InVID барои ҷустуҷӯ ва санҷидани манбаи аслӣ истифода баред.

Хулоса дониши расонаӣ, сипари ҷомеа аст

Зеҳни сунъӣ дар асл таҳдид нест, вале дар дасти нонамоён ё бадхоҳ, он метавонад ба силоҳе барои фиреб ва таҳриф табдил ёбад.

Дар ҷаҳоне, ки воқеият ба осонӣ бозсозӣ мешавад, дониши расонаӣ ва тафаккури интиқодӣ муҳимтарин сипари равонии ҷомеа дар баробари ҷанги шинохтӣ мебошад.

Қабл аз дубора нашр намудани ҳар тасвир ё видео фақат чанд сония нигоҳ дореду пурсед: Ин мундариҷа аз куҷо аст? Кӣ аз нашри он манифат мебинад. Оё манбаи муътамад онро тасдиқ намудааст?

Душман имрӯз бо тир не, балки бо тасвир ва эҳсосот меҷангад ва дар ин майдон огоҳии ягона силоҳи пирӯзӣ аст.

Мақсад тоқат кун, пас ҳукм кун. Ҳар видеои эҳсосиро эътимод накун ё дубора нашр накун.

Мабаъро санҷ. Бинед нахустин бор дар кадом саҳифа ё расона нашр шудааст.

Аз абзорҳои санҷишӣ истифода бар. Бо бо Google Lens ё InVID ҳақиқат ё нодурустии акс ва видеоро тафтиш кунед.

Ба ҷузъиётҳо диққат деҳ. Чеҳра, нур, соя, садо ва ҳаракатҳои баданро бодиққат бинед.

Эҳсосотро идора намо. Агар мундариҷа мехоҳад ғазаб ё ҳамдардиро ба таври шадид барангезад, эҳтимолан қисме аз як амалиёти равонӣ мебошад.

Dialog.tj