Фаҳмидани дарди тоқатфарсоеро, ки фаластиниҳо дар Ғазза аз сар мегузаронанд, душвор аст. Ин харобиҳоро дар бар мегирад: даҳҳо ҳазор нафар дар натиҷаи бомбаборони ҳавоӣ кушта шуданд, беш аз сад ҳазор нафар ҷароҳати вазин бардоштанд. Аксарияти хонаҳо вайрон шуданд ва дар натиҷаи муҳосираи Исроил беш аз якуним миллион нафар бо гуруснагии оммавӣ рӯ ба рӯ ҳастанд. Илова бар ин, беморхонаҳо ва мактабҳо хароб карда шуданд ва хидматҳои муҳим барои дастгирии таваллуд, бемориҳо, марг, андӯҳ ва табобати захмиҳои равонии ҷанг асосан қатъ карда шуданд.

Аксари кушташудаҳо ва захмиён шаҳрвандони осоишта буда, аксариятро занону кӯдакон ташкил медиҳанд. Беш аз 4 ҳазор нафар аз дасту пой маҳрум шуданд. Бисёре аз кӯдакони маҷруҳ фақат дар хонаводаҳои худ зинда мондаанд.

Ман қаблан дар бораи ношоиста будани баҳсҳои “баъд аз рӯз” навишта будам, ки тамаркуз ба идоракунӣ, нодида гирифтани ҷанбаи инсонии муноқиша ва оқибатҳои дарозмуддат аст. Албатта, идоракунӣ ва бозсозӣ, ҳамчунин, ҳуҷҷатҳои корие, ки барои ҳалли онҳо тартиб дода мешавад, муҳим мебошанд. Аммо бояд ба рафъу табобати захмҳои ҷисмонӣ ва равонии ин ҷанг низ таваҷҷуҳ кард.

Захмҳои равонии кӯдакони Ғаззаро дида бароед. Талафоти назаррас боиси осеби равонӣ мегардад. Аз даст додани волидайн, хоҳару бародар ё дӯст ё ҳатто фақат ба марҳилаи нав кӯчидан метавонад боиси ташвишовар бошад ва ба рафтор ё суботи равонӣ таъсир расонад. Аммо дараҷаи зарбаро бо омилҳои дигар сабук кардан мумкин аст. Масалан, дастгирии оила метавонад нороҳатии кӯдакро бо гум кардани дӯстон ва муҳити шинос дар вақти кӯчидан ба шаҳри нав то андозае ҷуброн кунад.

Аммо чӣ мешавад, агар чунон ки дар Ғазза аст, оилаи шумо наздикони зиёдеро аз даст дода, борҳо маҷбур ба кӯч диҳанд ва ҳоло дар хайма бе ғизову об зиндагӣ кунанд. Ва он гоҳ тасаввур кунед, кӯдаке, ки аллакай аз талафот осеб дидааст ва ба садҳо ҳазор фаластиниён ҳамроҳ мешавад, ки дар идомаи оташбаси охирин ба самти шимол ба хонаҳои худ мераванд, фақат баъди расидан дарк мекунанд, ки хонаи шумо ва тамоми маҳаллаи шумо ба вайрона табдил шудааст. Пас аз ин таҷриба маҷбур мешавад, ки бо гуруснагӣ ва нангу номус шоҳиди гадоӣ барои ғизои волидайн мубориза барад.

Вақте ки мо ба воя мерасем, майнаи мо таҷрибаҳои моро ташкил мекунад, то ба мо маъно бахшад. Мо харитаи равонии муносибатҳоямон ва ҷои худро дар ҷаҳон таҳия мекунем. Дар сурати бозгашти як навраси 12-сола ба шаҳри Ғазза онҳо хонае намеёбанд ва роҳ ба мактаб, дӯкони ҳамсоягӣ, хонаи дӯст ё масҷид ё мактаб ҳама нест карда шудааст. Муайян кардани талафоти сершумор ва дислокатсияи шадид сахт осебпазир аст. Дар ин шароит ҳисоб кардани шиддати таъсир ба некӯаҳволии ин кӯдак ё рушди оянда ғайриимкон аст. Онҳо ин талафотро чӣ гуна ҳис хоҳанд кард?

Бо назардошти ҷиддияти ин вазъият на танҳо бас кардани низоъ ва тартиб додани нақшаҳои бозсозӣ ва идоракунӣ, балки таъмин кардани эҳтиёҷоти психикӣ ва тараққиёт низ зарур мегардад. Матбуоти Амрико ба зарурати расидагӣ ба осеби ҷавонони исроилӣ, ки дар Ғазза гаравгон гирифта шудаанд, тамаркуз мекунад. Ин бешубҳа зарур аст, аммо то чӣ андоза мо осеби фаластиниҳоро дар Ғазза нодида гирифтем, ташвишовар аст. Чаро? Дар як калима нажодпарастӣ.

Dialog.tj