Созмони ҷаҳонии метеорологӣ дар гузориши нави худ ҳушдор дод, ки пиряхҳо дар Осиёи Марказӣ бо суръат об мешаванд ва ин раванд боиси коҳиши маҷрои дарёҳо ва таъминоти об дар Осиёи Марказӣ хоҳад шуд.

Мутахассисони ин созмон вазъи обии панҷ соли ахирро бо нишондиҳандаҳои миёнаи давраии солҳои 1991-2020 муқоиса намудаанд. Нишондиҳандаҳо собит мекунанд, ки ворид шудани об ба обанборҳои Тоҷикистон, Қирғизистон, Ӯзбекистон ва Афғонистон дар ин давра коҳиш ёфтааст.

Тибқи гузориш, маҷрои дарёҳо дар Осиёи Марказӣ дар сатҳе қарор гирифт, ки аз нишондиҳандаҳои муқаррарӣ пасттар ё ба таври назаррас, камтар арзёбӣ мешавад.

Вазъияти Баҳри Арал, ки аз ду рӯдхонаи бузург - Омударё ва Сирдарё об мегирад, яке аз масъалаҳои нигаронкунанда аст. Пажӯҳишгарони созмон ба вазъияти пиряхҳои минтақа таваҷҷуҳи хос намуда, гуфтаанд, ки пиряхҳои кӯҳии Осиёи Марказӣ ҳоло нисбат ба миқдори яхе, ки дар онҳо ҷамъ мешавад, бештар массаи худро аз даст медиҳанд.

Бар асоси ин гузориш, минтақаи Осиёи Марказӣ дар ҷумлаи се минтақа қарор гирифтаанд, ки дар он об шудани бо суръати пиряхҳо ба қайд гирифта шудаанд.

Дар умум, бар асоси хулосаи созмони зикршуда, аз соли 2023 то 2025 пиряхҳои ҷаҳон, дар маҷмуъ, тақрибан 1,4 ҳазор гигатонна об аз даст додаанд.

Ин созмон мегӯяд, дар панҷ соли ахир ҳаҷми массаи ях дар пиряхҳои кӯҳӣ тақрибан 6, 2 фоиз коҳиш ёфтааст.

Дар гузориш зикр мешавад, баррасии ин масъала барои кишварҳои Осиёи Марказӣ аҳамияти хос дорад, зеро барфу ях манбаи муҳимми ташаккули маҷрои дарёҳои минтақа ба ҳисоб меравад. Яъне беш аз нисфи оби баъзе минтақаҳои дарёӣ аз ҳамин сарчашмаҳо таъмин мешавад. Коҳиш ёфтани захираи пиряхҳо метавонад дар соли оянда ба ҳаҷми оби дастрас барои аҳолӣ, кишоварзӣ ва истеҳсоли неруи барқ таъсир расонад.

“Коҳиши тағйироти иқлимӣ ва коҳиши захираҳои ях нишон медиҳанд, ки масъалаи идора кардани захираҳои об барои кишварҳои Осиёи Марказӣ аҳамияти бештар пайдо мекунад”- зикр мешавад дар гузориши созмони мазкур.

Dialog.tj