Тибқи иттилои ВАО 20 ширкати тиҷоратии қирғизистонӣ дар феҳристи таҳримҳои Амрико қарор доранд. Амрико ин ширкатҳоро ба хотири давр задани таҳримҳо ва ҳамкорӣ бо Русия ҷорӣ кардаанд. Ба назар мерасад, мавҷи таҳримҳои амрикоӣ бештар домани ширкатҳои қирғизиро дар Осиёи Миёна гирифтааст.

Ба истилоҳ амалиёти низомии Федератсияи Русия бар зидди гурӯҳҳои ҷудоихоҳи Украина 3 сол боз идома дорад ва он барои кишварҳои минтақаи Авруосиё паёмадҳои назарраси иқтисодӣ доранд.

Кишварҳои Иттиҳоди иқтисодии Авруосиё, инчунин, як қатор кишварҳои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил шарикони дарозмуддат ва доимии тиҷоратии Федератсияи Русия мебошанд, ки ҳоло таҳти таҳримҳои дуюмдараҷаи Иттиҳоди Аврупо ва Иёлотт Муттаҳидаи Амрико қарор гирифтаанд.

Кишварҳои Осиёи Миёна ва Қафқоз амалӣ намудани уҳдадориҳои худро бар асоси созишномаҳои имзошуда бо Русия идома медиҳанд ва Иттиҳоди Аврупо, ИМА ва Британияи Кабир онро аксаран давр задани таҳримҳо маънидод менамоянд. Аз ҷониби дигар, дар тӯли ду соли охир, борҳо дар бораи тафовут дар омори расмии гумрукӣ дар иртибот ба воридоти маҳсулоти таҳримшудаи Иттиҳоди Аврупо ба Арманистон, Қирғизистон ва дигар кишварҳои узви Иттиҳоди иқтисодии Авруосиё изҳорот пахш шудааст.

Нахустин маҳдудият ва таҳрими иқтисодӣ баъд аз 24-уми феврали соли 2022 бар зидди Русия ва Беларусия амалӣ шуд. Баъд аз он, таҳримҳо ба дигар кишварҳои зери ҳавзаи нуфузи Русия, аз ҷумла ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ низ таъсир карданд.

Қирғизистон, ки  замоне пойгоҳи ташкилот ва созмонҳои рӯ ба ғарбу Амрико буд, ҳоло беш аз дигар кишварҳои Осиёи Марказӣ бо мавҷи таҳримҳои Иттиҳоди Аврупо ва ИМА дар робита бо ширкатҳои тиҷоратиаш мувоҷеҳ аст.

Дар 15-уми январи соли 2025 Вазорати молияи Иёлоти Муттаҳидаи Амрико дар хусуси ҷорӣ кардани таҳрим бар зидди Бонки Керемет қарор қабул кард. Ин нахустин бонки Қирғизистон аст, ки дар феҳристи таҳримҳои кишварҳои ғарбӣ ва Амрико қарор мегирад.

Қабл аз ин, нисбат ба ширкатҳо, роҳбарон ва ё муассисаҳои қирғизӣ маҳдудиятҳои иқтисодӣ ҷорӣ карда мешуд. Тибқи маълумотҳо, то 16-уми январи соли 2025 дар феҳристи таҳримҳои ИМА 21 шахси ҳуқуқӣ ва 2 шахсӣ воқеӣ аз Қирғизистон вуҷуд доштанд. Дар рӯзҳои охир аз 21 шахси ҳуқуқӣ 19 тоаш таҳрим шудааст.

Таҳримҳо нисбат ба муассисаҳои Қирғизистон дар соли 2024 аз ҳама бештар ҷорӣ шуд. Тибқи омор дар 12 моҳ 12 ширкат таҳрим гардид. Дар муқоиса бо соли 2024 дар соли 2023 6 ва аз ибтидои аввали соли 2025 3 ширкат дар феҳристи таҳримҳо қарор гирифтанд.

“Бар асоси маълумоти Вазорати адлия, аксари ширкатҳо дар солҳои 2022 ва 2023 таъсис ёфтаанд. Фаъолияти онҳоро метавон аз рӯйи лоиҳаҳои андоз ва пардохтҳои гумрукӣ арзёбӣ кард. Ҳаҷми мубодилоти ширкатҳои нав аз ҳазор то миллион сӯмро ташкил медиҳад”- қайд мекунанд ВАО-и қирғизӣ.

Маълум мешавад, ки баъзе корхонаҳои пешқадам танҳо ба маблағи 1200 сӯм ва баъзеи дигар то 40 миллион сӯм ҳақи давлатӣ супоридаанд. Ширкатҳо воқеан дар кадом сол фаъол буданд ва кай ногаҳон барҳам дода шуданд? Аз ҷониби дигар қариб ҳамаи субъектҳои дар рӯйихат мавҷудбуда, фаъолияташонро идома медиҳанд.

Дар соли 2023 аз 21 ширкати дар ин рӯйхатбуда, 14 тоаш андоз супоридаанд ва 7 корхонаи дигар андоз насупоридаанд.

Таҳримҳои шадиди муттаҳидони ИМА бар зидди Қирғизистон аз соли 2023 то соли 2025 ҷорӣ шуданд ва ҳоло шиддат мегиранд.

Дар таърихи 19-уми июли соли 2023 рӯзномаи “Вашингтон-пост” мақолаеро нашр кард, ки тибқи он ИМА бар зидди Қирғизистон чораҳои маҳдудкунанда ҷорӣ мекунад. Нашрия аз ҳодисаи интиқоли ҳавопаймоҳои бесарнишин тавассути қаламрави Қирғизистону Қазоқистон ба Русияро мисол овардааст.

Мақомоти қазоқ иддао кардаанд, ки 14 адад ҳавопаймои бесарнишини DJI AGRAS T30 аз ҷониби ширкати қирғизии Impuls-Invest LLC ғайриқонунӣ интиқол дода шудааст ва фармоишгари он ширкати русии NOVA будааст.

Хулоса, Қирғизистон ягона кишвар дар Осиёи Марказӣ аст, ки дар зери заррабини ниҳодҳои таҳримкунандаи Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ва муттаҳидонаш қарор гирифтааст.

Суҳроби Я.

махсус барои “Диалог”